تاریخچه گز اصفهان

گفته می‌شود گز نخستین بار در دوران صفویه و هم‌زمان با شکوفاشدن هنر و فرهنگ ایرانی به وجود آمد. به قولی، ریشه اصلی تولید گز حلوا چوبه است. حلوا چوبه نوعی شیرینی ارزان و در دسترس است که در آن از خشخاش استفاده می‌شده و در گذشته کشاورزان برای رفع خستگی از آن استفاده می‌کردند. به نظر می‌رسد که گز تکامل یافته همان حلوا چوبه قدیم است.

گز چیست:

ریشه گز، شهری خوش آب و هوا از توابع استان اصفهان به نام خوانسار است. شهری کوهستانی و سردسیر که به بهشت اصفهان مشهور است.

ماده اصلی گز اصفهان، عصاره و شهدی منحصربه‌فرد به نام انگبین یا گزانگبین است که از درختچه‌هایی به همین نام یعنی گزانگبین در نواحی خوانسار و برخی نواحی چهارمحال و بختیاری به دست می‌آید.

عامل تولیدکننده گزانگبین حشره کوچکی به اندازه پشه است که روی ساقه یا برگ‌های درخت گزانگبین خانه می‌سازد. سپس از شیره  این گیاه تغذیه کرده و شهد تولید می‌کند.

این عمل، یعنی تولید قند طبیعی توسط این حشره که شاید عملی همانند تولید عسل در زنبور عسل است، چندان شناخته شده نیست و نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.

 در  اواخر شهریورماه و زمانی‌که نسیم خنک پاییزی می‌وزد، دانه‌های براق و زردرنگی همانند ارزن از درختچه‌های گز انگبین به دست می‌آید که به آن عصاره گز انگبین می‌گویند.

از آنجا که قیمت انگبین بسیار بالاست این روزها برای تهیه گز از مواد دیگری مثل گلوکز استفاده می‌شود و آنچه ما به عنوان گز می‌خوریم به هیچ وجه گز انگبین نیست.